Insektisid kombinasiýalary üçin amaly tehnologiýa
I. Insektisid kombinasiýalary üçin amaly tehnologiýa
Insektisidleri birleşdirmek diňe bir serişdeleri garyşdyrmak däl; amaly konsentrasiýa, ulanmagyň usuly we netijeliligi ýaly faktorlara esaslanýan ylmy we rasional formulany talap edýär. Formulasiýa wagtynda aşakdaky ýörelgeler berk berjaý edilmelidir:
(i) Synergizm ýörelgesi: Iki ýa-da has köp insektisidleri garyşdyrmak sinergistik (güýçlendirilen) ýa-da antagonistik (peselýän) täsirleri döredip biler. Mundan başga-da, şol bir iki pestisidiň garyşyk derejesini üýtgetmek, täsiriniň derejesini üýtgedýär. Garyndynyň belli bir organizm bilen birleşdirilen zäherliligi aýratyn ulanylýan aýry-aýry komponentleriň zäherleýişleriniň jemine deň bolanda "goşmaça täsir" ýüze çykýar.
(ii) Zäherlilik ýörelgesi: Garyndy aýratyn bölekler bilen deňeşdirilende artýan zäherliligi görkezmeli däldir; netijeliligiň dowamlylygy öňküligine galmaly ýa-da ýokarlanmaly; we galyndy derejeleri aýratyn agentleriň ulanylmagy netijesinde ýüze çykmaly däldir.
(iii) Fitotoksiklik ýörelgesi: Käbir insektisidler aýratyn ulanylanda ekinler üçin howpsuz, ýöne garylanda fitotoksiklige sebäp bolup biler; şonuň üçin düzülende ekin howpsuzlygyna üns berilmelidir.
) Adatça, piretroidler organofosfor ýa-da organonitrogen pestisidler bilen garşylygy görkezmeýär we garylyp bilner.
(v) Kislota-esas reaksiýa ýörelgesi: Häzirki wagtda önümçilikde ulanylýan insektisidleriň köpüsi bitarap ýa-da biraz kislotaly. Netijeliligini peseldip biljek himiki täsirlerden gaça durmak üçin olary hek-kükürt garyndysy ýa-da Bordo garyndysy ýaly aşgar pestisidler bilen garyşdyrmaly däldir.
Sesaminiň (künji ýagyndan tapylan) tebigy piretrinler bilen sinergistik hereket edýändigi ýüze çykaryldy; soň, piperonil butoksid (PBO), sulfoksid, MGK 264 we başgalar ýaly dürli synergistler işlenip düzüldi. Bu synergistleriň özbaşdak insektisid işjeňligi ýok; muňa garamazdan, insektisidlere goşulanda, oksidleýji fermentleriň täsirini saklaýar, insektisidiň dargamagynyň öňüni alýar we şeýlelik bilen netijeliligini ýokarlandyrýar. Şeýle-de bolsa, synergistler ähli pestisidleriň täsirini ýokarlandyrmaýarlar we ýokarlandyryş derejesi ulanylýan anyk insektisidlere baglylykda üýtgeýär.
Insektisidleri birleşdirmek diňe bir serişdeleri garyşdyrmak däl; amaly konsentrasiýa, ulanmagyň usuly we netijeliligi ýaly faktorlara esaslanýan ylmy we rasional formulany talap edýär. Formulasiýa wagtynda aşakdaky ýörelgeler berk berjaý edilmelidir:
(i) Synergizm ýörelgesi: Iki ýa-da has köp insektisidleri garyşdyrmak sinergistik (güýçlendirilen) ýa-da antagonistik (peselýän) täsirleri döredip biler. Mundan başga-da, şol bir iki pestisidiň garyşyk derejesini üýtgetmek, täsiriniň derejesini üýtgedýär. Garyndynyň belli bir organizm bilen birleşdirilen zäherliligi aýratyn ulanylýan aýry-aýry komponentleriň zäherleýişleriniň jemine deň bolanda "goşmaça täsir" ýüze çykýar.
(ii) Zäherlilik ýörelgesi: Garyndy aýratyn bölekler bilen deňeşdirilende artýan zäherliligi görkezmeli däldir; netijeliligiň dowamlylygy öňküligine galmaly ýa-da ýokarlanmaly; we galyndy derejeleri aýratyn agentleriň ulanylmagy netijesinde ýüze çykmaly däldir.
(iii) Fitotoksiklik ýörelgesi: Käbir insektisidler aýratyn ulanylanda ekinler üçin howpsuz, ýöne garylanda fitotoksiklige sebäp bolup biler; şonuň üçin düzülende ekin howpsuzlygyna üns berilmelidir.
) Adatça, piretroidler organofosfor ýa-da organonitrogen pestisidler bilen garşylygy görkezmeýär we garylyp bilner.
(v) Kislota-esas reaksiýa ýörelgesi: Häzirki wagtda önümçilikde ulanylýan insektisidleriň köpüsi bitarap ýa-da biraz kislotaly. Netijeliligini peseldip biljek himiki täsirlerden gaça durmak üçin olary hek-kükürt garyndysy ýa-da Bordo garyndysy ýaly aşgar pestisidler bilen garyşdyrmaly däldir.
Sesaminiň (künji ýagyndan tapylan) tebigy piretrinler bilen sinergistik hereket edýändigi ýüze çykaryldy; soň, piperonil butoksid (PBO), sulfoksid, MGK 264 we başgalar ýaly dürli synergistler işlenip düzüldi. Bu synergistleriň özbaşdak insektisid işjeňligi ýok; muňa garamazdan, insektisidlere goşulanda, oksidleýji fermentleriň täsirini saklaýar, insektisidiň dargamagynyň öňüni alýar we şeýlelik bilen netijeliligini ýokarlandyrýar. Şeýle-de bolsa, synergistler ähli pestisidleriň täsirini ýokarlandyrmaýarlar we ýokarlandyryş derejesi ulanylýan anyk insektisidlere baglylykda üýtgeýär.
