Çiçək Qönçələrinin Fərqləndirilməsi: Meyvə İstehsalında Yüksək Məhsuldarlığın və Keyfiyyətin Açarı
Çiçək tumurcuqlarının differensasiyası yüksək məhsuldarlığı, sabit məhsuldarlığı və məhsulun meyvə istehsalında üstün keyfiyyəti şərtləndirən mühüm amildir. Yalnız bu spesifik dövrdə səmərəli idarəetmə sayəsində yüksək məhsul məhsuldarlığına zəmanət verilə bilər.
Çiçək qönçələrinin diferensiasiyası ilk növbədə iki fərqli mərhələdən keçir: fizioloji diferensiasiya mərhələsi və morfoloji diferensiasiya mərhələsi.
1. Fizioloji Fərqlənmə Mərhələsi: Bu mərhələ qoltuq qönçəsinin vegetativ qönçədən çiçək qönçəsinə çevrilməsini müəyyən edir. Bu dövrün əsas diqqəti qida maddələrinin yığılmasıdır, xüsusən də çiçək qönçəsinin qurulması üçün tələb olunan qida maddələrinin, tənzimləyici maddələrin və genetik materialların yığılması. Böyümə nöqtəsinin hüceyrə qrupları daxilində bu müxtəlif maddələrin əlaqələndirilmiş qarşılıqlı təsirinin nəticəsi kəmiyyət dəyişikliyindən keyfiyyət dəyişikliyinə keçiddir və bununla da sonrakı morfoloji diferensiasiya üçün maddi zəmin yaradır.
2. Morfoloji Fərqlənmə Mərhələsi: Fizioloji differensiasiya mərhələsinə əsaslanaraq, bu dövr yarpaq primordiyasının maddi maddələr mübadiləsində dəyişikliklər və böyümə nöqtəsinin toxuma morfologiyasında dəyişikliklərlə xarakterizə olunur. Bu nöqtədə çiçək qönçələri və vegetativ qönçələr tədricən fərqlənir, morfoloji differensiasiya mərhələsinə, xüsusən də çiçək qönçələrinin formalaşmasının ilkin mərhələsinə daxil olur. Sonra proses ardıcıl olaraq beş fərqli alt mərhələdən keçir: qabıqların differensiasiyası, ləçəklərin differensiasiyası, erkəkciklərin differensasiyası, pistilin differensasiyası və s. Bütün proses adətən noyabrın sonlarında başlayır və təxminən 120 gün davam edən növbəti ilin mart ayının ortalarından axırına qədər başa çatır. Çiçək qönçələrinin son keyfiyyəti əsasən bu mərhələdə müəyyən edilir; buna görə də çiçəyin keyfiyyətini effektiv şəkildə tənzimləmək üçün bütün kontinuum boyunca – ilkin qida maddələrinin yığılması mərhələsindən çiçək orqanlarının nəzərəçarpacaq şəkildə göründüyü sonrakı inkişaf mərhələsinə qədər adekvat qida dəstəyini təmin etmək çox vacibdir.
Məhsulun Çiçək Qönçələrinin Fərqlənməsi Dövründə Əsas Mülahizələr
1. İşıq:İşıq çiçək qönçələrinin diferensiallaşması prosesində əvəzsiz xarici amildir. Kifayət qədər işıqlandırma şəraitində çiçək qönçələrinin diferensiasiyası normal və rəvan gedir; əksinə, zəif işıq fotosintetik metabolitlərin istehsalını azaldır, bununla da differensasiya üçün tələb olunan qida tədarükünü azaldır və çiçək qönçələrinin formalaşmasına mane olur.
2. Nəmlik:Müvafiq rütubət səviyyəsi şəraitində meyvə ağacları içərisində qida maddələrinin dövranı sürətli və səmərəli olur və bununla da çiçək qönçələrinin differensasiyası ilə bağlı qida tələbatını ödəyir. Əksinə, həddindən artıq quraqlıq çiçək qönçələrinin meydana gəlməsini maneə törədir və zəif və ya aşağı çiçəklərin meydana gəlməsi ehtimalını artırır.
3. Qida maddələri:Çiçək qönçələrinin diferensiasiyasının həm fizioloji, həm də morfoloji prosesləri qida maddələrinin mövcudluğuna son dərəcə yüksək tələblər qoyur. Xüsusilə, bor və fosfor kimi elementlər çiçək qönçələrinin diferensiasiyasının uğurlu inkişafını təmin etməkdə mühüm rol oynayır. Bu proses zamanı bor çatışmazlığı asanlıqla çiçək deformasiyalarına səbəb ola bilər, fosfor çatışmazlığı isə çox vaxt çiçəklərin düşməsi ilə nəticələnir; hər iki şərait həm məhsula, həm də meyvənin keyfiyyətinə ciddi mənfi təsir göstərir.
4. Temperatur:Çiçək qönçələrinin diferensiallaşması yalnız müvafiq temperatur şəraitində normal davam edə bilər. Temperatur uyğun deyilsə, bu, birbaşa çiçək qönçələrinin diferensiasiyasının uğursuzluğuna və nəticədə çiçəkləmə sürətinin azalmasına səbəb olacaqdır.
Çiçək qönçələrinin fərqlənməsini təşviq edən bitki böyüməsi tənzimləyicilərinə ilk növbədə sitokininlər, paklobutrazol (Paclo), etefon, xlormekat xlorid (CCC) və brassinolidlər (BRs) daxildir. Bu maddələr bitki hormonlarının balansını tənzimləməklə və ya vegetativ inkişafı maneə törətməklə fəaliyyət göstərir və bununla da bitkinin diqqətini reproduktiv böyüməyə yönəltməyə vadar edir.
Əsas tənzimləyicilər və onların fəaliyyət mexanizmləri:
Sitokininlər (məsələn, 6-BA)
Qönçə primordia daxilində hüceyrə bölünməsini birbaşa stimullaşdırın və vegetativ qönçələrin çiçək qönçələrinə çevrilməsinə təkan verin ki, bu da onları çiçəklənməni təşviq edən ən birbaşa və təsirli hormonlardan birinə çevirir. Onlar meyvə ağacları və bəzək çiçəkləri kimi bitkilər üçün uyğundur, çiçək qönçələrinin fizioloji diferensiallaşma mərhələsində tətbiq edildikdə xüsusilə əhəmiyyətli nəticələr verir.
Paclobutrazol (Paclo)
Budaqların və yarpaqların həddindən artıq uzanmasının qarşısını almaq üçün gibberellin sintezini maneə törədir və bununla da qida maddələrini çiçək qönçələrində cəmləşdirməyə məcbur edir; bu, nəticədə çiçək qönçələrinin həm kəmiyyətini, həm də keyfiyyətini artırır. Alma, sitrus meyvələri və üzüm kimi meyvə ağaclarında geniş istifadə olunur, adətən 100-150 ppm konsentrasiyada tətbiq olunur.
Ethephon
Apikal dominantlığı yatırmaq üçün etileni buraxır, bununla da yanal qönçələrin inkişafına və çiçək qönçələrinin formalaşmasına kömək edir. Tez-tez lychees və longan kimi subtropik və Cənubi Asiya meyvə ağaclarında çiçəklənməni tənzimləmək üçün istifadə olunur.
Xlormekat xlorid (CCC)
Kök hüceyrələrin uzanmasını maneə törədir, bununla da bitki örtüyü daxilində ventilyasiya və işığın nüfuzunu yaxşılaşdırır; bu, dolayı yolla çiçək qönçələrinin diferensiasiyasını asanlaşdırır və eyni zamanda, bitkinin yerləşməyə (aşması) müqavimətini artırır.
Brassinolidlər (BRs)
Geniş spektrli tənzimləyicilər kimi təsnif olunsalar da, həddindən artıq vegetativ böyüməyə nəzarət etməklə, stresə dözümlülüyünü artırmaqla və fotosintetik məhsulların çiçək orqanlarına köçürülməsini təşviq etməklə, dolayı yolla çiçək qönçələrinin diferensiasiyasını dəstəkləyirlər. Onlar yüksək təhlükəsizlik profilinə malikdirlər və fosfor-kalium gübrələri və bor gübrələri ilə birlikdə istifadə üçün çox uyğundurlar.
Çiçək qönçələrinin diferensiasiyası ilk növbədə iki fərqli mərhələdən keçir: fizioloji diferensiasiya mərhələsi və morfoloji diferensiasiya mərhələsi.
1. Fizioloji Fərqlənmə Mərhələsi: Bu mərhələ qoltuq qönçəsinin vegetativ qönçədən çiçək qönçəsinə çevrilməsini müəyyən edir. Bu dövrün əsas diqqəti qida maddələrinin yığılmasıdır, xüsusən də çiçək qönçəsinin qurulması üçün tələb olunan qida maddələrinin, tənzimləyici maddələrin və genetik materialların yığılması. Böyümə nöqtəsinin hüceyrə qrupları daxilində bu müxtəlif maddələrin əlaqələndirilmiş qarşılıqlı təsirinin nəticəsi kəmiyyət dəyişikliyindən keyfiyyət dəyişikliyinə keçiddir və bununla da sonrakı morfoloji diferensiasiya üçün maddi zəmin yaradır.
2. Morfoloji Fərqlənmə Mərhələsi: Fizioloji differensiasiya mərhələsinə əsaslanaraq, bu dövr yarpaq primordiyasının maddi maddələr mübadiləsində dəyişikliklər və böyümə nöqtəsinin toxuma morfologiyasında dəyişikliklərlə xarakterizə olunur. Bu nöqtədə çiçək qönçələri və vegetativ qönçələr tədricən fərqlənir, morfoloji differensiasiya mərhələsinə, xüsusən də çiçək qönçələrinin formalaşmasının ilkin mərhələsinə daxil olur. Sonra proses ardıcıl olaraq beş fərqli alt mərhələdən keçir: qabıqların differensiasiyası, ləçəklərin differensiasiyası, erkəkciklərin differensasiyası, pistilin differensasiyası və s. Bütün proses adətən noyabrın sonlarında başlayır və təxminən 120 gün davam edən növbəti ilin mart ayının ortalarından axırına qədər başa çatır. Çiçək qönçələrinin son keyfiyyəti əsasən bu mərhələdə müəyyən edilir; buna görə də çiçəyin keyfiyyətini effektiv şəkildə tənzimləmək üçün bütün kontinuum boyunca – ilkin qida maddələrinin yığılması mərhələsindən çiçək orqanlarının nəzərəçarpacaq şəkildə göründüyü sonrakı inkişaf mərhələsinə qədər adekvat qida dəstəyini təmin etmək çox vacibdir.
Məhsulun Çiçək Qönçələrinin Fərqlənməsi Dövründə Əsas Mülahizələr
1. İşıq:İşıq çiçək qönçələrinin diferensiallaşması prosesində əvəzsiz xarici amildir. Kifayət qədər işıqlandırma şəraitində çiçək qönçələrinin diferensiasiyası normal və rəvan gedir; əksinə, zəif işıq fotosintetik metabolitlərin istehsalını azaldır, bununla da differensasiya üçün tələb olunan qida tədarükünü azaldır və çiçək qönçələrinin formalaşmasına mane olur.
2. Nəmlik:Müvafiq rütubət səviyyəsi şəraitində meyvə ağacları içərisində qida maddələrinin dövranı sürətli və səmərəli olur və bununla da çiçək qönçələrinin differensasiyası ilə bağlı qida tələbatını ödəyir. Əksinə, həddindən artıq quraqlıq çiçək qönçələrinin meydana gəlməsini maneə törədir və zəif və ya aşağı çiçəklərin meydana gəlməsi ehtimalını artırır.
3. Qida maddələri:Çiçək qönçələrinin diferensiasiyasının həm fizioloji, həm də morfoloji prosesləri qida maddələrinin mövcudluğuna son dərəcə yüksək tələblər qoyur. Xüsusilə, bor və fosfor kimi elementlər çiçək qönçələrinin diferensiasiyasının uğurlu inkişafını təmin etməkdə mühüm rol oynayır. Bu proses zamanı bor çatışmazlığı asanlıqla çiçək deformasiyalarına səbəb ola bilər, fosfor çatışmazlığı isə çox vaxt çiçəklərin düşməsi ilə nəticələnir; hər iki şərait həm məhsula, həm də meyvənin keyfiyyətinə ciddi mənfi təsir göstərir.
4. Temperatur:Çiçək qönçələrinin diferensiallaşması yalnız müvafiq temperatur şəraitində normal davam edə bilər. Temperatur uyğun deyilsə, bu, birbaşa çiçək qönçələrinin diferensiasiyasının uğursuzluğuna və nəticədə çiçəkləmə sürətinin azalmasına səbəb olacaqdır.
Çiçək qönçələrinin fərqlənməsini təşviq edən bitki böyüməsi tənzimləyicilərinə ilk növbədə sitokininlər, paklobutrazol (Paclo), etefon, xlormekat xlorid (CCC) və brassinolidlər (BRs) daxildir. Bu maddələr bitki hormonlarının balansını tənzimləməklə və ya vegetativ inkişafı maneə törətməklə fəaliyyət göstərir və bununla da bitkinin diqqətini reproduktiv böyüməyə yönəltməyə vadar edir.
Əsas tənzimləyicilər və onların fəaliyyət mexanizmləri:
Sitokininlər (məsələn, 6-BA)
Qönçə primordia daxilində hüceyrə bölünməsini birbaşa stimullaşdırın və vegetativ qönçələrin çiçək qönçələrinə çevrilməsinə təkan verin ki, bu da onları çiçəklənməni təşviq edən ən birbaşa və təsirli hormonlardan birinə çevirir. Onlar meyvə ağacları və bəzək çiçəkləri kimi bitkilər üçün uyğundur, çiçək qönçələrinin fizioloji diferensiallaşma mərhələsində tətbiq edildikdə xüsusilə əhəmiyyətli nəticələr verir.
Paclobutrazol (Paclo)
Budaqların və yarpaqların həddindən artıq uzanmasının qarşısını almaq üçün gibberellin sintezini maneə törədir və bununla da qida maddələrini çiçək qönçələrində cəmləşdirməyə məcbur edir; bu, nəticədə çiçək qönçələrinin həm kəmiyyətini, həm də keyfiyyətini artırır. Alma, sitrus meyvələri və üzüm kimi meyvə ağaclarında geniş istifadə olunur, adətən 100-150 ppm konsentrasiyada tətbiq olunur.
Ethephon
Apikal dominantlığı yatırmaq üçün etileni buraxır, bununla da yanal qönçələrin inkişafına və çiçək qönçələrinin formalaşmasına kömək edir. Tez-tez lychees və longan kimi subtropik və Cənubi Asiya meyvə ağaclarında çiçəklənməni tənzimləmək üçün istifadə olunur.
Xlormekat xlorid (CCC)
Kök hüceyrələrin uzanmasını maneə törədir, bununla da bitki örtüyü daxilində ventilyasiya və işığın nüfuzunu yaxşılaşdırır; bu, dolayı yolla çiçək qönçələrinin diferensiasiyasını asanlaşdırır və eyni zamanda, bitkinin yerləşməyə (aşması) müqavimətini artırır.
Brassinolidlər (BRs)
Geniş spektrli tənzimləyicilər kimi təsnif olunsalar da, həddindən artıq vegetativ böyüməyə nəzarət etməklə, stresə dözümlülüyünü artırmaqla və fotosintetik məhsulların çiçək orqanlarına köçürülməsini təşviq etməklə, dolayı yolla çiçək qönçələrinin diferensiasiyasını dəstəkləyirlər. Onlar yüksək təhlükəsizlik profilinə malikdirlər və fosfor-kalium gübrələri və bor gübrələri ilə birlikdə istifadə üçün çox uyğundurlar.
Son ismarıclar
Xüsusi xəbərlər
